باب الجواد

باب الجواد

حتما قرار شاه و گدا هست یادتان

آری همان شبی که زدم دل به نامتان

مشهد، حرم، ورودی باب الجوادتان

آقا، دلم عجیب گرفته برایتان
__________________________
امام خامنه ای :
امام هشتم علیه‌الصّلاةوالسّلام
ولىّ‌نعمتِ معنوى و فکرى و مادّى ملت ماست.

صلوات خاصه امام رضا (ع)
آخرین نظرات
طرح ملی خشت های آسمانی

حدود و شرایط مالکیت از دیدگاه امام رضا (ع)

يكشنبه, ۲۰ مرداد ۱۳۹۲، ۱۱:۴۵ ب.ظ

السلام علیک یا سلطان

******

در بحث مالکیت در اقتصاد دو نظریه اساسی وجود دارد: آزادی در مالکیت (لیبرالیسم اقتصادی) و محدودیت در مالکیت. از نظر لیبرالیسم اقتصادی هر انسانی در شیوه‌های دست‌یابی به مال و گردش ثروت، تولید، نرخ‌گذاری و توزیع و مصرف، آزاد است. انسان در فعالیت‌های اقتصادی، آزادی دارد از هر راه می‌خواهد پول درآورد، هر چه می‌خواهد تولید کند، و به هر قیمت می‌خواهد بفروشد، و بر هر شکل (درست یا نادرست) برای کالای خود تبلیغ کند و در هر راه و به هر اندازه که می‌خواهد مصرف کند، هر چه می‌خواهد داشته باشد و تا هر اندازه می‌خواهد در ثروت‌اندوزی پیش برود. در این امور، محدودیت و ممنوعیتی ندارد.


این نظریه (لیبرالیسم اقتصادی)، شیوه سرمایه‌داران و جامعه‌های سرمایه‌داری است. در سایه این شیوه، مالکیت‌های بزرگ و کلان پدید می‌آید و بی‌گمان جامعه را به دو طبقه سرمایه‌دار و محروم تقسیم می‌کند.
حال آنکه در پرتو نظریه محدودیت در مالکیت، انسان در کارهای اقتصادی و شیوه‌های تولید و توزیع مصرف، محدود است و باید در چهارچوب‌های مشخص و معینی که قانون و شرع آنها را تعیین می‌کند و به صلاح حال افراد و جامعه است، گام بردارد. افراد در این نظام از هر راه و هر طور خواستند نمی‌توانند به ثروت دست یابند و مال‌اندوزی کنند، هر کاری را نمی‌توانند انجام دهند، و هر کالایی را نمی‌توانند تولید کنند و کالا را به هر قیمت که خواستند بفروشند. در نظام توزیع نیز باید در چهارچوب عدالت اجتماعی و برابری انسان‌ها عمل شود، و کالاهای تولید شده را به همگان برسانند و در دسترس عموم قرار دهند. در نرخ‌گذاری نیز باید جانب عدل و انصاف رعایت شود و هیچ‌گونه زیاده‌روی و ظلمی ‌در کار نباشد.
در مصرف نیز، محدودیت هست. باید مصرف افراد، حتی در اموال شخصی، در حد لزوم و نیاز باشد و هرکس از اسراف و زیاده‌روی دوری گزیند و اضافه بر نیاز را در دسترس جامعه قرار دهد، و بهای آن را عادلانه دریافت کند. دیدگاه امام رضا علیه السلام در بحث مالکیت به شیوه دوم نزدیک‌تر است. حضرت در این زمینه می‌فرمایند:


«... اذا فعل الناس هذه الاشیا (المنهیات)، وارتکب کل انسان ما یشتهی و یهواه، من غیر مراقبه لاحد، کان فی ذلک فساد الخلق اجمعین...»
زمانی که مردم به کارهای ممنوع دست زدند، و هر کس هر چه دلش خواست کرد، بدون اینکه کسی نظارت کند، (در این صورت) مردم همگی به فساد و تباهی دچار می‌گردند... .


در سخن الهی امام رضا علیه السلام ، می‌توان متوجه این مسئله شد که آزادی انسان، به صلاح حال خلق محدود و رعایت جانب جامعه و وضعیت اجتماعی، منظور شده است و عمل آزاد و دل‌خواهانه و بدون مراقبت و نظارت قانون و مجریان قانون، در داد و ستد، تولید، توزیع و مصرف، زیانمند و ممنوع شمرده شده است.
بنابراین، شیوه‌های درآمدی که در نظام اقتصاد آزاد، و در جامعه سرمایه‌داری رایج و مجاز است، از نظر امام رضا علیه السلام ممنوع و محکوم است.
در نظر امام رضا علیه السلام شیوه درآمد باید در چهارچوب مقررات و قوانین سودمند به حال جامعه و مردمان محدود گردد، و هر فعالیت اقتصادی که به نوعی برای فرد و جامعه زیان‌آور باشد، ممنوع شود.
در برابر این نظریه (که همواره از طرف پیامبران اعلام و پی‌گیری می‌شده است) نظریه ثروت‌اندوزان خودسر و خودکامه است که هر کار و هر شیوه را در راه مال اندوزی روا و جایز می‌دانند، و به هر کاری برای دست‌یابی به این هدف دست می‌یازند. 


امام رضا علیه السلام برای درآمدزایی و راه‌های کسب درآمد برای مؤمنان محدودیت‌هایی را در نظر گرفته است. حضرت در این رابطه فرموده‌اند:
«... وَ اجْتِنَابِ الکبائر وَ هِی قَتْلُ النَّفْسِ الَّتِی حَرَّمَ اللَّهُ تَعَالِی وَ اکل الرِّبَا بَعْدَ البینه... وَ الْبَخْسُ فِی المکیال وَ الْمِیزَانَ... وَ الاسراف وَ التَّبْذِیرُ... وَ الخیانه...»
(از شرایط ایمان است) دوری از گناهان کبیره، یعنی کشتن انسان (که خداوند منع کرده است) و رباخواری پس از دلیل (که این مورد ربا است) و کم کردن و کاستن پیمانه و ترازو ... و اسراف و ریخت و پاش ... و خیانت.


در این کلام، امام رضا علیه السلام از گناهان کبیره سخن می‌گوید (یعنی گناهانی که کیفر آنها سوختن در آتش جهنم است)؛ شیوه‌های در آمد نامشروع و گردآوری ثروت‌های حرام نیز از کبائر شمرده شده است و برخی از این شیوه‌ها را همسان بدترین گناهان؛ چون آدم‌کشی یاد کرده است. آری کم‌فروشی، اسراف و ریخت و پاش، خیانت، درآمد از راه ربا، سود پول و... در کنار قتل نفس قرار گرفته است.


برگرفته از کتاب جلوه‌های جهاد اقتصادی در اندیشه امام رضا علیه السلام

     

موافقین ۰ مخالفین ۰ ۹۲/۰۵/۲۰

نظرات (۰)

هیچ نظری هنوز ثبت نشده است

ارسال نظر

ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی